लोहारा ते लंडन व्हाया सावरगाव, सुंदर आईच्या शोधार्थत एक थक्क करणारा प्रवास..!

महिलेकडे एक स्त्री म्हणून न बघता ती माय माउली आहे, त्या मातृत्वाच्या आड काही समस्या जीवन मानात झालेल्या बसलामुळे येवू शकतात. त्याचा सखोल अभ्यास डॉ. कांबळे यांनी केला. प्रत्येक स्त्री का आई व्हायचे असत, नव्हे तर प्रत्येक स्त्री मध्ये एक सुंदर आई दडलेली असते, अश्या सुंदर आईला स्वतः त्याचा शोध घेता येतो. पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रेम (पीसीओएस) ही पुनुरुत्पादकक्यादरम्यानअसणाऱ्या (वय वर्षे १५-४५) महिलांना भेडसावणारी सह्याची सर्वाधिक सामायिक समस्या आहे. पीसीओएसवर मात कसण्यासाठी त्याचप्रमाणे त्याच्या किचकट समस्या टाळण्यासाठी कोणत्या सर्व महत्वाच्या गोष्टीची आपल्याला माहिती होणे गरजेचे आहे हे आपण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे कारण त्यावर उपचार करण्यात आले नाहीत तर त्यामुळे व्यंधत्व (अपत्यास जन्म देऊ ना शकणे) येऊ शकते. ...सांगत आहे डॉ. सुरेश कांबळे - मुख्य आरोग्य अधिकारी, प्राथमिक आरोग्य केंद्र, सावरगाव.

भारतात अशा वयातील सुमारे ३६% महिलांना पीसीओएस चा त्रास होतो किंवा अचूकपणे प्रत्येकी ४४ पैकी १ महिलेला पॉलिसिस्टिक ओव्हरीज होतो. सद्यपरिस्थितील कोणत्याही सामाजिक किंवा प्रसिद्धी माध्यमाच्या आघाडीवर पीसीओएस हा महिलांच्या आरोग्याच्या बाबतीत सर्वाधिक चर्चेत असलेला एक विषय आहे. ही समस्या अतिशय सामाजिक आहे आणि आपल्यापैकी कोणालाही होऊ शकते. पीसीओएस वर मात करण्यासाठी त्याचप्रमाणे त्याचा किचकट समस्या टाळण्यासाठी कोणत्या सर्व महत्वाच्या गोष्टींची आपल्याला माहिती होण्याची गरज आहे, हे आपण समजून घेणे महत्वाचे आहे. कारण त्यावर उपचार करण्यात आले नाहीत तर त्यामुळे वंध्यत्व (अपत्यास जन्म देऊ न शकणे) येऊ शकते.

१. पुरुळ/मुरुमे आणि हारसुटीझम (मुख्यत: चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर अनावश्यक केसांची जास्त वाढ होणे) २. लठ्ठपणा/वजन वाढणे ३. अनियमित मासिक पाळी ४. पिगमेन्टेशन (रंगद्रव्याचा थरामुळे त्वचेला आलेला रंग), खास करून मानेवर व काखेत. ५. पॉलिस्टिक ओव्हरीजची (अंडाशयात पोकळ गाठी विकसित होतात) - अल्ट्रा सोनोग्राफी (यूएसजी) द्वारे खात्री देता येऊ शकते. पीसीओएसच्या लक्षणांना लवकर सुरुवात होऊ शकते, बहुतेक बाबतीत किशोर अवस्थेतील उशिराच्या आणि प्रौढपणाच्या सुरवातीच्या टप्प्यात ही लक्षणे दिसू शकतात. पीसीओएस चे बहुतेक वेळा पुरळ/मुरमे आणि हर्सिटीजम (मुख्यत: चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर अनावश्यक केसांची जास्त वाढ होणे) यासारख्या दिसून येणाऱ्या लक्षणांवरून चुकीचे रोगनिदान केले जाते किंवा कॉस्मेटँजीकल बाबी म्हणून स्वतःच रोगनिदान केले जाते. मोठ्याप्रमाणात महिलांना त्यांच्या मासिक चक्राच्या समस्या झाल्याखेरीज किंवा त्यांना गर्भधारणा होण्याच्या अडचणी येईपर्यंत त्यांना पीसीओएस झाला आहे हे माहित किंवा समजत देखील नाही.

प्रत्येक महिलेला दोन अंडाशय असतात ज्या गर्भाशयाच्या दोन्ही बाजूला असतात, प्रत्येक अंडाशय साधारण एका मोठया गोटीच्या आकाराचा असते. अंदशयात अंडी आणि वेगवेगळी संप्रेरके तयार होतात. साधारणपणे, प्रत्येक मासिक पाळी दरम्यान, अंदशयात अनेक लहान केसांची वाढ होते आणि अंडी तयार होतात. पाळीच्या मध्यभागी एका अंदशयातुन बीजवाहिने एक अंडे सोडले जाते. याला ' ओव्हउलेशन ' प्रकिया असे म्हणतात. इतर कोश अधिक परिपक्व होतात आणि फुटतात. पीसीओएस असलेल्या महिलांमध्ये,  ओव्हीलोशन होत नाही, आणि अंडी मुक्त केली जात नाही. कोश फुटत नाहीत, परंतु ते द्रवापदार्थाने भरतात आणि पोकळ गाठी होतात ज्या एखादया द्राक्षाच्या घडासारखे दिसतात. अंडाशय फुटल्यामुळे, कधीकधी ते सामन्यात प्रमाणापेक्षा दोन ते पाच पट मोठे होतात. तुम्हाला पॉलिसिस्टिक ओव्हरीज आहे की नाही हे निश्चित करण्यासाठी तुमचे डॉक्टर अल्ट्रासाऊंड स्कॅन करण्याचा सल्ला देण्याची शक्यता आहे.

Image by abpmaza.com पुनरुत्पादन वयातील महिलेचे मासिक चक्र सरासरी २८  दिवसाचे असते, पण ते २५ ते ३५ दिवसांच्या दरम्यान असू शकते. पीसीओएस महिलांमध्ये, मासिकपाळी साधारणपणे ३५ दिवसाच्या (अनियमित मासिक पाळी) कालांतराने येते किंवा येत नाही. आपण अगदी अलीकडच्या अभ्यासाचा विचार केला तर पीसीओएस असलेल्या सुमारे ९९% महिलांची मासिक पाळी अनियमित असते. तुमचे मासिक चक्र अनियमित असल्यास, खूप उशीर होण्यापूर्वी उपाययोजना करा आणि कृपया तुमच्या डॉक्टरांचा शक्य तितक्या लवकर सल्ला घ्या.

पुरळ आणि हरसुटीझम मुख्यत: चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर अनावश्यक केसांची वाढ होणे) ही एक पीसीओएसची सर्वाधिक सामायिक दिसून येणारी लक्षणे आहेत. हर्सिटीजम म्हणजे केसांची जास्त प्रमाणात वाढ होणे, जी साधारणपणे नितंब, पाठ, छाती, किंवा चेहऱ्यावर होते. पुरळ हा त्वचेचा रोग असतो ज्यात मुरम्यासारख्या लहान पुटकुळ्या तयार होतात. पुरुळ/मुरमे साधारपणे चेहरा, पाठ आणि छातीवर येतात. पीसीओएस असलेल्या सुमारे ७५% महिलांना हरसुटीझम असतो आणि पीसीओएस असलेल्या सुमारे ३४% महिलांना पुरुळ/मुरमे होतात. पीसीओएस असलेल्या महिलांमध्ये, अंदशयातील गाठींमुळे सुप्रेरकाचा असमतोल होतो. त्यामूळे पुरूषी संप्रेरकांचे (उदा. टेस्टोस्टेरॉन) उत्पादन अधिक प्रमाणात होते, पुरूषी संप्रेरकांमध्ये अधिक प्रमाणात वाढ होण्यामुळे पुरळ/मुरुमे आणि हरसुटीझम (मुख्यत: चेहऱ्यावर किंवा शरीरावर अनावश्यक केसांची जास्त वाढ होणे).